De kwaliteit van hooi

In ons vorige blog, Browsing in Paradise, had ik het al even over de grote vijf. 5 belangrijke punten die bepalen wat de kwaliteit van je hooi gaat zijn. Ik zet ze hieronder even voor je op een rij:

1. Waar komt het hooi vandaan?
2. Hoe is het land bemest?
3. Wanneer is de plant geoogst? Oftewel: wanneer is de plant volwassen?
4. Wat is de suikerwaarde van het hooi?
5. Wat zegt de analyse?

Zo op het eerste oog allemaal voor de hand liggende punten, nietwaar? Iedereen wil graag weten waar zijn of haar hooi vandaan komt, hoe het is bemest, etcetera. En toch hebben de meeste paardeneigenaren eigenlijk geen flauw idee hoe dit nu precies zit wanneer je er naar vraagt.

Vaak is ook de volgorde waarin de kwaliteit wordt getoetst niet helemaal juist. Neem de analyse bijvoorbeeld. Een beetje foerageur biedt tegenwoordig analyses aan van het hooi dat ze te kopen hebben. Maar hoe zinvol is zo’n analyse wanneer het in de basis nog rammelt? 

Herkomst

Herkomst en bemesting spelen in dit geval een zeer belangrijke rol in je onderzoek.

Tegenwoordig komt veel van ons hooi uit het buitenland. De reden hiervoor is onder meer dat men buiten Nederland nog altijd ouderwets boert, waar we dat in Nederland (één van de grootste exportlanden in de agrarische sector) een beetje zijn verleerd.

In veel landen buiten Nederland vinden we dan ook een lagere bemestingsgraad, geen of weinig kunstmest en meer natuurgraslanden of authentieke graslanden. Daarnaast is het klimaat vaak wat gunstiger. Frankrijk en grote delen van Duitsland hebben gewoon meer geschikte weersomstandigheden voor de winning van hooi. Echter is dit alles geen garantie voor goed hooi.

Veel handelaren kopen telefonisch in en zien zelden of nooit de percelen van waar ze inkopen. En dan moet je je ook realiseren dat dit hooi, het hooi voor jouw paard, een vorm van handel is. Er wordt geld verdiend aan de verkoop van hooi en het is belangrijk voor bedrijven dat deze handel gecontinueerd wordt. En dat werkt bij een natuurproduct niet altijd in ons voordeel.

Want stel je voor, het voorjaar is warm en nat. Dit betekent een versnelde groei van de plant en in de regel een vroege oogst. Soms te vroeg! En dat betekent weer dat de suikerwaarden hoger zijn dan gewenst. Dat hooi komt toch de handel in en dus is er voor jou als consument een verhoogd risico op een voor je paard minder gunstige hooisoort.

Bemesting

En ook bij hooi uit het buitenland is het belangrijk om te controleren hoe de bodem bemest is. Wanneer er namelijk kunstmest of drijfmest wordt gebruikt, zie je dat de bodem vaak onevenredig belast wordt en dit gaat ten koste van het bodemleven. 

Het is ook niet zo dat alle boeren standaard bodemmonsters nemen om te kijken hoeveel mest die bodem precies nodig heeft. In de praktijk wordt bemesting namelijk niet altijd afgestemd op optimale bodemgezondheid, maar vooral op productie.

Drijfmest – de mest die we vaak kwijt moeten – wordt dus ook te pas en te onpas op het land uitgereden en kunstmest is een probaat middel om meer groei te genereren. Allemaal zaken die het bodemleven waarop jouw gras groeit niet echt ten goede komen.

Wat zijn de gevolgen van overbemesting?

De plant gaat sneller groeien, afhankelijk van de grassoorten zal de plant meer vocht bevatten en gaat de droogtijd achteruit. Dat wil zeggen, het duurt langer voor het gras voldoende is gedroogd en geschikt is als hooi. Afhankelijk van de groeiomstandigheden zien we ook dat de suikergehaltes bij dit soort graslanden hoger kunnen uitvallen.

Onderaan de streep kan het voorkomen dat dat de suikerwaarde uit de analyse heel gunstig lijkt, maar dat het hooi in de praktijk afkomstig is van gras dat op zwaar bemeste bodem groeit. Die bemesting doet iets met de plant en dit is meestal niet in het voordeel van je paard. Hogere gehaltes verteerbare energie, meer overbodige eiwitten en ook op microniveau zal een bemeste bodem anders produceren dan een bodem die niet of spaarzaam is bemest.

Onze ervaring is dat dit laatste hooi een veel gunstigere inwerking heeft op de stofwisseling van het paard dan hooisoorten die wel zwaar bemest zijn of met enige regelmaat bemest worden met drijfmest of kunstmest.

Maar hoe voorkom je nu dat jouw hooi overmatig is bemest?

Dat is lastiger, tenzij je van biologische boeren koopt. Deze mogen weliswaar drijfmest gebruiken, maar zijn veel transparanter in het gebruikt ervan.

Niet alle antwoorden zijn gelijk en ook niet iedereen verteld het helemaal zoals het is….

Dus.. in plaats van te vragen OF de bodem wordt bemest zou je de vraag ook anders kunnen inpakken. Bijvoorbeeld door andere vragen te stellen:

Jij: Beste producent, hoe vaak oogst jij van dit land?

Producent (of leverancier): 1 max 2 keer. 

Jij: Ieder jaar?

Producent: Ja, ieder jaar.

Kijk, daar kun je iets mee! 

Wanneer een producent namelijk stelselmatig kunstmest of drijfmest gebruikt, dan is het in de regel natuurlijk niet de bedoeling om minder opbrengst te genereren! Nee, men wil omwille van productie vaker oogsten dan van nature haalbaar is. 

Wat is haalbaar?

De bodem in Europa zal van nature namelijk zelden of nooit meer dan 1 of 2 keer per jaar een hooioogst weggeven.

De basis op orde

Laten we er gemakshalve even vanuit gaan dat jij de basis op orde hebt. Je weet waar je hooi vandaan komt en hoe men met de bodem omgaat. 

Dit is belangrijk, want dit is het verschil tussen een frikandel uit de frituurpan of een gras gevoerde biefstuk van de grill. Of voor de vegetariërs onder ons.. het verschil tussen boontjes uit de tuin of ingeblikte sojabonen uit een land hier ver, ver vandaan. 

Het doet iets anders met het lichaam!

Dan de volgende factor, namelijk, wanneer is het gras gemaaid/hooi geoogst. 

Voor juni? In de regel een reden om het hooi niet te kopen. De plant is onvoldoende gerijpt voor paardenhooi en de kans op verhoogde suikerwaardes is reëel. 

Wanneer dan wel?

Juli, augustus.. dat zijn de mooiere maanden. Of dit lukt is afhankelijk van het weer. Lukt het niet om na juni te maaien, dan zijn we afhankelijk van de weergoden en de knowhow van de producent. De factor “natuur” is hier zwaarwegend. Hooi is en blijft een natuurproduct en dus hebben we het niet altijd voor het zeggen. 

Maar.. een goede producent weet ook in moeilijke jaren een mooie kwaliteit hooi te genereren. Dus wees niet bang om kritisch te zijn!

De suikerwaardes. 

Iets waar iedere paardeneigenaar wel mee bezig is, denk ik, maar nog vaak in een te vroeg stadium. Begrijp me goed, de suikerwaarde is belangrijk, maar vergeet niet de herkomst en de kwaliteit. Wat dat betreft is alles met elkaar verbonden.

En als je punt 1 t/m 3 dan goed op de rit hebt, dan gaan we testen. Inderdaad op suiker en wanneer het even kan ook op de micronutriënten.

Een suikerwaarde van rond de 5% is fantastisch, maar in de regel zul je ergens tussen 5 en 10% uitkomen. Prima voor de meeste paarden!

De diepere analyse

De micronutriënten in het gras. Wat zijn de waarden, wat is er te veel, wat te weinig en hoe bepaal je dit.

Feitelijk is dit het lastigste onderdeel van deze zoektocht omdat het ontzettend lastig is om exact te bepalen wat één paard of een groep paarden precies nodig heeft. Het ontbreekt aan sluitend onderzoek hierover en dus is het beste advies om een breed spectrum aan vitaminen en mineralen aan te bieden. Dit in een schone en onbelaste vorm. Dus niet het zoveelste brokje met een door melasse of luzerne aan elkaar geplakte pre-mix, maar de zuivere vitaminen en mineralen. Wanneer dit product – bijvoorbeeld in poedervorm – een “drager” nodig heeft om het smakelijk of eetbaar te maken, dan kun je nu zelf bepalen wat deze drager wordt. 

De ervaring leert ook hier dat wanneer we paarden een ruwvoer aanbieden wat afkomstig is van een bodem die in balans is, dat de uitkomst voor het paard jaarrond evenredig is.

Dit artikel is dan ook geen betoog TEGEN bemesting, maar een betoog voor ZINVOLLE of doordachte bemesting. Idealiter wordt de bodem rechtstreeks bemest door vee. Kan dit niet? Dan droge mest, liefst mest wat al een tijdje heeft gelegen.

Het doel? Rustige plantgroei en een rustig en divers bodemleven.

Wist je overigens dat het inpakken van hooi of het overmatig bemesten of composteren van weilanden de zuurgraad van het product kan doen dalen?

En weet je nog wat ik schreef in ons vorige artikel? Hoe paarden van nature leven op een meer alkalische bodem?

Laat ze niet onnodig verzuren!

Voor de paarden, 

Björn Rhebergen