Is modder een probleem of een signaal?

Modder in de paddock: een herkenbaar probleem voor paardenhouders

Iedereen die paarden buiten houdt, kent het wel. Je loopt het terrein op en voor je het weet sta je tot je enkels in de modder. Het voelt als zo’n probleem dat er nu eenmaal bij hoort. Iets waar je weinig aan kunt doen. Zeker in Nederland, waar het weer van de ene op de andere dag kan omslaan van droog naar langdurig nat.

Maar wat als modder helemaal geen probleem is?
Wat als modder simpelweg het signaal is dat jouw systeem niet klopt?

Waarom modder ontstaat in een paddock of Paddock Paradise

Modder ontstaat natuurlijk niet zomaar. Het is geen pech en ook geen gevolg van “te veel regen”. Modder is het resultaat van water dat niet weg kan van of in een bodem die onder belasting is verdicht en verzadigt is geraakt.

Het paard doet wat het altijd doet: bewegen, eten.. leven! Alleen de bodem kan al deze activiteit niet altijd verdragen en dan gaat het mis. Modder is in die zin dan ook een heel voor de hand liggend en logisch resultaat.

Als reactie op die modder komen we natuurlijk in actie. Vaak ook als de bodem nog nat is want we hebben immers een probleem en dat probleem moet opgelost worden. 

Er wordt gesleept, geschoven, er worden matten neergelegd of stukken opgehoogd. Maar op dat moment ben je eigenlijk al te laat. De draagkracht is verdwenen, de bodem smeert uit, veel van wat je doet, maakt het probleem alleen maar groter. Even lijkt het alsof je iets oplost, maar na verloop van tijd ben je weer terug bij af.

Modder voorkomen in plaats van oplossen

De echte vraag is dan ook niet: hoe los ik modder op, maar hoe voorkom ik dat modder ontstaat?

En dat begint met anders kijken naar de gegeven situatie.

Binnen een Paddock Paradise zie je een belangrijk mechanisme dat vaak over het hoofd wordt gezien. Namelijk dat we enerzijds paarden meer ruimte geven om te bewegen, maar anderzijds concentreren we hiermee hun bewegingen binnen een bepaald gebied. 

We leggen paden aan waardoor, looplijnen ontstaan en bepaalde plekken binnen het terrein “continue verkeer” aantrekt waardoor de druk per vierkante meter op de verschillende plekken enorm toeneemt.

En precies daar ligt een belangrijk deel van je oplossing.

Slim ontwerpen en belasting verdelen

Als je weet waar die druk ontstaat, dan kun je daarop ontwerpen. Je kunt paden verbreden op kritische punten. Je kunt activiteitcellen strategisch plaatsen. Je kunt variatie aanbrengen in routes, zodat de belasting zich verspreidt in plaats van concentreert.

Want waar de druk te hoog wordt verdicht de bodem en waar de bodem verdicht blijft water staan en begint die vervelende modder.

De bodem is in die zin dus zomaar een detail, het vormt in zekere zin de basis van je hele systeem.

Veel mensen kiezen voor zand, omdat het praktisch is. Het draineert goed en is vaak al aanwezig op de Nederlandse percelen. En ja, zand heeft doorgaans een goede infiltratiewaarde en kan helpen om water sneller af te voeren. Maar het lost niet alles op.
Een paardenhoef is gemaakt om te slijten, en dat gebeurt op zand onvoldoende. 

Paarden zijn immers geen kamelen!

Je krijgt dus een ondergrond die water-technisch goed kan werken, maar niet volledig aansluit bij het paard. Praktisch gezien is zand ook niet ideaal omdat het meer onderhoud vergt en lastiger beloopbaar is, zowel voor ons, als voor het paard. 

Hou er rekening mee dat niet iedere loonwerker of machinist behept is met kennis van zand en water of hoe deze tot elkaar in relatie staan. Spitten alleen is niet altijd de oplossing!

Een stap verder is het werken met halfverharding of steenmengsels. Die bieden draagkracht, stabiliteit en ondersteunen een natuurlijke slijtage van de hoef. Maar dat vraagt wel om een doordachte opbouw. De juiste laagopbouw, de juiste materialen en een goede verdichting maken hier het verschil tussen een duurzame oplossing en een kostbare mislukking.

Het watersturend maken van je terrein

En dan komen we bij een punt dat vaak nog belangrijker is dan het materiaal zelf.
Het water. De term “watersturend” kwam een aantal jaar geleden bij me op toen ik tijdens een regenbui in één van onze paddocks het water precies daarheen zag stromen waar wij het wilden hebben. Niet op de tracks, niet naar een schuur of rijbak, maar rechtstreeks richting de poel en precies zoals we dit bedoeld hadden.

Want hoe goed je je terrein ook aanlegt, zolang het water niet weg kan, blijft elk systeem kwetsbaar.

De grootste verandering ontstaat op het moment dat je water gaat sturen in plaats van tegenhouden. Dat je gaat kijken naar de natuurlijke lijnen van je terrein. Waar ligt het hoog? Waar ligt het laag? Waar wil het water naartoe als jij niets doet?

Onthoud hier: water volgt de weg van de minste weerstand!

Door het water bewust te leiden naar zones waar het geen kwaad kan — zoals een lagere strook of een poel — voorkom je dat het zich ophoopt op de plekken waar je paarden lopen.

Je creëert als het ware een systeem waarin nat en droog naast elkaar mogen bestaan, zonder elkaar in de weg te zitten. En dat is het moment waarop een terrein voor je begint te werken. Niet tegen de omstandigheden in, maar met de omstandigheden mee.

Top tip: welk materiaal je ook mee werkt, zorg dat het hoger ligt dan het omliggende terrein. Op die manier kan water zowel infiltreren als afvloeien!

Een Paddock Paradise zonder bodembewerking: wat zijn de gevolgen?

Er zijn ook situaties waarin mensen ervoor kiezen om niets aan de bodem te veranderen. Gewoon een track uitzetten op het bestaande weiland en kijken wat er gebeurt. Dat kan. Alleen wees dan wel realistisch. In natte periodes zullen delen modderig worden en soms zelfs tijdelijk onbruikbaar. Ook zal het gras blijven terugkomen, waardoor je minder controle hebt over wat je paard daadwerkelijk opneemt.

Dat is niet persé fout, maar wel een keuze met mogelijke negatieve consequenties. 

Wat je in de praktijk vaak ziet, is dat mensen beginnen met wat kleine aanpassingen. Een pad hier, een stukje verharding daar, misschien wat matten op de natste plekken. Het voelt logisch en financieel behapbaar om het op die manier te doen. Om ‘het proces’ te ervaren. Maar zonder overkoepelend plan is de kans groot dat er zo een versnipperd geheel ontstaat waarin verschillende ondergronden elkaar beïnvloeden en problemen zich verplaatsen.

Je loopt op die manier dus het risico eindeloos bezig te zijn met oplossen, zonder ooit echt de boel klaar te hebben.

Je bent aan het reageren in plaats van aan het realiseren en dat is nu niet bepaald motiverend!

Maak een plan

Dus.. maak een plan. Een goed werkend Paddock Paradise begint niet met materiaal, maar met een plan!

Hoe gedraagt het water zich op jouw terrein?
Hoeveel paarden heb je en hoe groot is het perceel?
Waar zit de (piek)belasting?
En hoe reageert je bodem op die belasting?

Etcetera.

Pas daarna volgen de keuzes voor aanleg. Je wil niet alleen modder bestrijden, je wil een systeem bouwen waarin modder of niet voorkomt of.. een heel bewuste keuze is!

Een Paddock Paradise is immers geen pad, het idee is een zorgvuldig ontworpen leefomgeving waarin bodem, water en paard samenkomen. Die modder waar iedereen zich zo druk over maakt is in die zin dus niets meer dan feedback achteraf!

Wil je daar een volgende stap in zetten en ervaren hoe dit op jouw terrein kan worden toegepast?

Neem vrijblijvend contact op en wellicht gaan wij samen een mooi en moddervrij systeem ontwerpen voor jouw paarden.

Voor onze paarden,

Björn Rhebergen