Slowfeeders, de kunst van het voeren

Al jaren staan slowfeeders als nummer één op de verlanglijst van menig paardeneigenaar  en vooral van zij die hun paarden natuurlijker willen huisvesten.

Maar hoe natuurlijk is zo’n slowfeeder eigenlijk?

Over het algemeen staat de term ‘slowfeeder’ synoniem voor het hooinet of voernet dat door verschillende aanbieders(waaronder wij!) op de markt wordt gebracht.

Netten in allerlei afmetingen en met verschillende maaswijdtes, op allerlei manieren gebruikt. In een bak, aan een paal, in een boom, met en zonder achterliggende gedachte. De één gaat jaren mee, de ander is binnen een week kapot, met een bijpassende kostprijs.

Voor ieder wat wils, zullen we maar zeggen!

In de regel is ‘de slowfeeder’ een doeltreffend middel om paarden over langere tijd te voeren en bezig te houden met voedsel. Niets mis mee, zou je zeggen.
Maar toch… de term wringt. Althans, bij mij.

Want wanneer we spreken van natuurlijk huisvesten — ik blijf even bij mijn eigen leest — dan is het doel om natuurlijk locomotief gedrag bij paarden te stimuleren.

Maar welke rol speelt “slow feeden” dan precies binnen dat verhaal? Waarom willen we dat een paard langzaam eet? En hoe bepaal je dan hoe langzaam dat moet..?

Op het eerste gezicht simpele vragen, maar probeer ze maar eens goed te beantwoorden…

De voornaamste reden dat we paarden willen vertragen in hun eten, is de angst dat ze te dik worden. Paarden worden immers te dik omdat ze te veel eten. Toch? Ieder pondje gaat door het mondje — dat geldt voor ons, dus ook voor paarden.

Maar wat nu als het allemaal genuanceerder ligt?

Wat als niet de hoeveelheid het probleem is, maar de kwaliteit?
Wat als je alles hebt gedaan om goed hooi te vinden en je paard tóch te dik wordt?

Daar kunnen meerdere oorzaken voor zijn. Maar als we aannemen dat de huisvesting op orde is — samen met andere paarden, continu in beweging, zonder onnodig krachtvoer of grazige weides — dan moet het haast wel met de kwaliteit van het voer te maken hebben.
Paarden in de natuur (en als je deze blogs vaker leest weet je wat wij daarmee bedoelen) eten ook 14–15 uur per dag en worden niet dik.

Dus… iets klopt er niet.

Waar paarden te dik zijn of blijven, zien wij structureel twee dingen misgaan:

1. De kwaliteit van het ruwvoer past niet bij het dier 
2. De huisvesting is niet conform de natuur van het paard 

Het gevolg is een verstoord metabolisme, met negatieve effecten — waaronder gewichtstoename.

Als je dat niet overziet, is de eerste reflex vaak: knijpen. Minder voeren. Op dieet!
Maar een dieet is voor paarden volstrekt onnatuurlijk en kan grote gevolgen hebben voor hun conditie. Het paard heeft geen galblaas, heeft continu speekselproductie nodig voor de vertering en moet dus veel — heel veel — kauwbewegingen maken per dag.

Het paard is geen mens. Minder eten of eten op vaste tijden is niet de oplossing.

En dus gaan we slowfeeden…

Maar hier gaat het dan wringen: de intentie is om natuurlijk gedrag te stimuleren.
Maar “slow feeding” klinkt nou niet bepaald stimulerend — eerder frustrerend.

Want echt slowfeeden betekent vaak dat je de hoeveelheid hooi per etmaal kunstmatig beperkt via een strak gekozen maaswijdte of een geautomatiseerd systeem.
Het resultaat?

Het paard krijgt weliswaar minder schadelijke stoffen binnen, maar vaak ook te weinig van wat het juist nodig heeft (zoals cellulose). Daarnaast zien we regelmatig gebitsschade en gefrustreerd gedrag ontstaan.

Wij zien een hooinet daarom liever als een werknet.
Het doel is dat een paard, net als in de natuur, moeite moet doen om aan voedsel te komen — maar wel op een manier die bij hem past.

Daarom zorg je dat hooi op meerdere plekken beschikbaar is, via voerstations die natuurlijk foerageergedrag nabootsen. Paarden moeten kunnen eten op een manier die past bij hun biologie.

Een paard heeft sterke tanden en kaken. Grijpen, rukken en trekken aan grassoorten en struiken hoort bij hun dagelijkse gedrag. Hoewel ze voornamelijk gras eten, vraagt ook dat werk.

Wat we níet zien in de natuur, is dat een paard elk sprietje uit een minuscuul gaatje moet trekken of zijn tanden in een strak gespannen net moet zetten.

In de natuur vraagt voedsel weliswaar om variatie in houding en inspanning, maar het blijft bereikbaar.

De lippen van het paard functioneren daarbij als grijporganen — vergelijkbaar met de “vingers” van een olifant. Vooral de bovenlip ontwikkelt zich sterk bij intensief gebruik. Er zijn zelfs observaties van wilde paarden die met hun lippen selectief delen van planten loswerken.

Het is dus belangrijk om ook in gehouden situaties ruimte te geven voor dit natuurlijke gedrag.

Dus? Kies een maaswijdte die geen frustratie of onnatuurlijke vertraging veroorzaakt.

Als de kwaliteit van het ruwvoer klopt, hoef je niet bang te zijn voor vervetting.
Paarden die niet gewend zijn aan onbeperkt voer, kunnen in het begin overeten, maar dat stabiliseert zodra voedsel continu beschikbaar is en geen frustratiepunt meer vormt.

Natuurlijk zijn er uitzonderingen, maar vaak ligt de oorzaak elders — en in veel gevallen toch ook weer bij de voerkwaliteit.

De term slowfeeding is daarom verraderlijk.
Het suggereert gedragsbeïnvloeding die niet past bij de natuur van het paard.

Niet doen.

Check de basisvoorwaarden:

• Voldoende vrije beweging 
• De juiste ruwvoerkwaliteit 
• Een natuurlijke manier van eten 

Een maaswijdte kleiner dan 4,5 cm leidt bij grote paarden vaak tot frustratie. Voor kleinere pony’s kun je tot 3,5 cm gaan, maar kleiner dan dat is niet aan te raden.

Kunnen sommige paarden ermee omgaan? Zeker. Er zijn ook mensen die elke dag bij McDonald’s eten en ogenschijnlijk nergens last van hebben.
Maar is dat het advies dat je zoekt?

Een maaswijdte van 4,5 tot 5 cm is ideaal voor paarden. Groter kan, maar leidt tot meer verspilling en is vaak onpraktisch.

Speelnetten kunnen wel een leuke aanvulling zijn: kleinere netten, op verschillende hoogtes en plekken. Alles wat het leven van het paard interessanter maakt, is waardevol — zolang je de natuur van het paard maar in gedachten houdt.

Wij werken al jaren met voerstations in de vorm van meerdere voerpalen per station — wat wij een activiteitscel noemen.
Het voordeel is dat paarden er in groepen doorheen en omheen bewegen. Het hooi wordt aangeboden tussen schoft- en grondhoogte — precies zoals ze van nature eten.

Ze pakken hooi van boven, er valt wat op de grond, ze bewegen eromheen, trekken, zoeken en sturen elkaar weg. Gedrag wat we ook in de natuur zien en dus de moeite waard is om na te bootsen.

Wat wij zien bij onze paarden:

• Snijtanden en kiezen hebben minimaal of géén zorg nodig 
• De gebitten van onze 20+ paarden lijken op die van jonge dieren 
• Halzen en ruggen ontwikkelen zich bijzonder sterk, ook zonder getraind te worden. 

Dat komt door beweging, sociale interactie én het “werk” dat ze verrichten tijdens het eten.

Dus… doe je knol een lol en kijk kritisch naar je situatie.
Voer je bewust met kleine mazen? Vraag jezelf af waarom — en of het anders kan.

Keep it natural.

Voor de paarden,
Björn Rhebergen